همان‌طورى كه دليل رشد عقلانى است : « فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ . » « 1 » . و در نهايت ، وقتى كه ما زندگى قرآنى و عمل پاك داريم ، چنان‌كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم داشت ، اين همان عظمت اخلاقى است : « وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ . » « 2 » . بنابراين ؛ اگر مردمانى مطابق تعليمات قرآنى عمل كنند ، اين بدان معنا است كه از اين مردم بهترين امّت‌هاى فرزندان آدم را قرار دهيم : « كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ » « 3 » . اين‌ها عباراتى بود در ستايش و مدح اخلاقى : ( - 64 آ و 66 ب ) . اين راه و روش آموزش اخلاقى است ، بدون تجويز ديگرى جز نتيجه‌اى كه از اصول اخلاقى و هم‌چنين از تحليل صفات ذاتى آن عايد مىشود . همين‌ها را در واجباتى مىبينيم كه ما آنها را به جنبهء سلبى توصيف مىكنيم و اين‌ها همان چيزهايى هستند كه كارهاى بد را تحريم مىكنند ، يا اين‌كه از طبيعت زيان‌بخش آن پرده برمىدارند . بايد قبل از هر چيزى نصوص و عباراتى را يادآور شويم كه بيانگر نهى الهى هستند . از جمله تحريم : - خودكشى انسان است : « وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ . » « 4 » - هتك آبرو و ناموس و يا توجّه به امورى كه زمينه‌ساز آن است : « وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ ساءَ سَبِيلًا . » « 5 » . - معاشرت با زناكاران و رفيق‌بازان ، چنان‌كه خداى تعالى فرموده است : « مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ وَ لا مُتَّخِذِي أَخْدانٍ . » « 6 » . يا هر نوع فسادى از اين قبيل چه علنى و يا پنهانى : « وَ لا تَقْرَبُوا *

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 186 ، حجرات / 7 ، جن / 14 ( - يك آ و دو ب ) : پس بايد بندگان من ، دعوت مرا بپذيرند ، و به من ايمان آورند . ( 2 ) - قلم ( 68 ) آيهء 4 ( - يك الف ) : ( اى پيامبر ! ) و تو اخلاق عظيم و برجسته‌اى دارى . ( 3 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 110 ، فتح ( 48 ) آيهء 17 ( - 2 ب ) : شما بهترين امّتى بوديد كه به سود انسان‌ها آفريده شده‌ايد ( چه اين‌كه ) امر به معروف مىكنيد و نهى از منكر ، و به خدا ايمان داريد . ( 4 ) - نساء ( 4 ) آيهء 29 ( - يك ب ) : و خودكشى نكنيد ! ( 5 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 32 ، نساء / 24 ، 25 ، مائده / 5 ، فرقان / 68 ( - 2 الف و 3 ب ) : و نزديك زنا نشويد ، چرا كه عمل بسيار زشتى است و راه و روش بدى است . ( 6 ) - مائده ( 5 ) آيهء 5 ، نساء / 25 ، نور / 33 ( - 3 ب ) : به شرط اين‌كه از طريق ازدواج مشروع باشد ، نه به صورت زناى آشكار باشد و نه -